మాటల వివాదం నుంచి కోర్టు వరకు — పూర్తి వివరణ

1. ఒక ప్రభుత్వ అధికారి ప్రజలను తిడితే ఏమవుతుంది?

ప్రభుత్వ అధికారి కూడా చట్టానికి లోబడి ఉండాలి. ప్రజలతో గౌరవంగా వ్యవహరించడం, విధి నిర్వహణలో క్రమశిక్షణ పాటించడం ఆయన బాధ్యత. తెలంగాణ సివిల్ సర్వీసెస్ (కండక్ట్) రూల్స్, 1964లోని రూల్ 3 ప్రకారం ప్రభుత్వ ఉద్యోగి విధి పట్ల నిబద్ధత, క్రమశిక్షణ, సముచిత ప్రవర్తన పాటించాలి; ప్రభుత్వ ప్రతిష్ఠకు భంగం కలిగించే విధంగా ప్రవర్తించరాదు. ఒక అధికారి అనుచిత ప్రవర్తనపై సంబంధిత ఉన్నతాధికారికి శాఖాపరమైన ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. అయితే ఆరోపణ నిజమా, ఏ నియమం ఉల్లంఘించబడిందా అనేది విచారణలో తేలాలి.

tgct.gov.in

అధికారి ప్రజలను తిట్టడం తప్పు అయితే, ప్రజలు ప్రతిగా ఆయన్ను తిట్టడం కూడా సరైన పరిష్కారం కాదు. ఒకరి తప్పు మరొకరికి చట్టాన్ని ఉల్లంఘించే హక్కు ఇవ్వదు. అదే సమయంలో ప్రభుత్వ అధికారిని విమర్శించడం, ఆయన నిర్ణయాన్ని ప్రశ్నించడం లేదా చట్టబద్ధంగా ఫిర్యాదు చేయడం మాత్రమే నేరం కాదు.

2. ఏ సందర్భంలో ఏ చట్ట సెక్షన్లు వర్తించవచ్చు?

2024 జూలై 1 తరువాత జరిగిన సంఘటనలకు సాధారణంగా భారతీయ న్యాయ సంహిత (BNS), భారతీయ నాగరిక సురక్షా సంహిత (BNSS) వర్తిస్తాయి. అంతకుముందు సంఘటనలకు పాత IPC/CrPC నిబంధనలు వర్తించే అవకాశం ఉంది. ఖచ్చితమైన సెక్షన్‌ను సంఘటన తేదీ, మాటలు, ఉద్దేశం మరియు ఆధారాల ప్రకారం న్యాయవాది నిర్ణయించాలి.

bprd.nic.in+1

|
చట్టం / సెక్షన్

|

ఏ పరిస్థితిలో వర్తించవచ్చు?

|
| — | — |
|

BNS 352 (పాత IPC 504)

|

ఉద్దేశపూర్వక అవమానం ద్వారా శాంతిభంగం లేదా మరో నేరానికి ప్రేరేపించే ఉద్దేశం లేదా అలాంటి పరిణామం సంభవించవచ్చనే అవగాహన ఉన్నప్పుడు. కేవలం తిట్టినంత మాత్రాన అన్ని సందర్భాల్లో ఈ సెక్షన్ వర్తించదు. గరిష్ఠ శిక్ష రెండు సంవత్సరాలు లేదా జరిమానా లేదా రెండూ.

cytrain.ncrb.gov.in

|
|

BNS 351 (పాత IPC 503/506)

|

ప్రాణం, శరీరం, ఆస్తి లేదా ప్రతిష్ఠకు హాని చేస్తామని చట్టంలో పేర్కొన్న ఉద్దేశంతో బెదిరించినప్పుడు. సాధారణ బెదిరింపులకు గరిష్ఠంగా రెండు సంవత్సరాలు; మరణం లేదా తీవ్ర గాయాల వంటి తీవ్రమైన బెదిరింపులకు ఏడేళ్ల వరకు శిక్ష ఉండవచ్చు.

cytrain.ncrb.gov.in

|
|

BNS 356 (పాత IPC 499/500)

|

ఒక వ్యక్తి ప్రతిష్ఠకు హాని కలిగించే నిర్దిష్ట ఆరోపణలను ఇతరులకు ప్రచురించడం/చెప్పడం వంటి పరువు నష్టం అంశాలు. చట్టంలోని మినహాయింపులు, ప్రజాహితం, సద్భావన మొదలైనవి కూడా పరిశీలించాలి. సాధారణ క్రిమినల్ పరువు నష్టం శిక్ష గరిష్ఠంగా రెండు సంవత్సరాలు, జరిమానా లేదా కమ్యూనిటీ సర్వీస్ కావచ్చు.

cytrain.ncrb.gov.in

|
|

BNS 296

|

బహిరంగ ప్రదేశంలో ఇతరులకు అసహ్యం/ఇబ్బంది కలిగించే అసభ్య చర్యలు లేదా చట్టం పేర్కొన్న అసభ్య పదాలు ఉపయోగించినప్పుడు. ప్రతి అసభ్య పదం స్వయంచాలకంగా ఈ సెక్షన్ కిందికి రాదు.

cytrain.ncrb.gov.in

|
|

BNS 221 / 132

|

ప్రభుత్వ అధికారి విధి నిర్వహణను ఉద్దేశపూర్వకంగా అడ్డుకోవడం లేదా విధి నిర్వహణను అడ్డుకునేందుకు దాడి/క్రిమినల్ ఫోర్స్ ఉపయోగించడం వంటి అదనపు చర్యలు ఉన్నప్పుడు. కేవలం అధికారిని విమర్శించడం లేదా వాదించడం వల్ల ఈ సెక్షన్లు స్వయంచాలకంగా వర్తించవు.

cytrain.ncrb.gov.in

|

గమనిక: కులం, మతం ఆధారంగా అవమానించడం, మహిళలపై ప్రత్యేక స్వభావం గల లైంగిక అవమానాలు, నిజమైన ప్రాణహాని బెదిరింపులు లేదా శారీరక దాడి ఉంటే వేరే ప్రత్యేక చట్టాలు/తీవ్రమైన సెక్షన్లు వర్తించవచ్చు. వాటిని సాధారణ మాటల వివాదంతో కలిపి చూడరాదు.

3. ఇరువర్గాలు ఒకరినొకరు తిట్టుకుంటే?

ఒకరు ముందుగా అవమానించారని మరొకరు ప్రతిగా అవమానకరమైన మాటలు ఉపయోగిస్తే, మొదటి వ్యక్తి తప్పు చెరిగిపోదు; రెండవ వ్యక్తికి కూడా స్వయంచాలక రక్షణ లభించదు. ఇరువర్గాలపై వేర్వేరు ఫిర్యాదులు, కౌంటర్ కంప్లైంట్లు రావచ్చు. ఎవరు ముందుగా ప్రారంభించారు, ఎవరు రెచ్చగొట్టారు, ఎవరు బెదిరించారు, ఎవరు శాంతిభంగానికి కారణమయ్యారు అనే అంశాలను పూర్తి వీడియో, సాక్షులు, సందర్భం ఆధారంగా పరిశీలిస్తారు.

ఇక్కడ కోపంతో మరొకసారి తిట్టడం వల్ల సమస్య పరిష్కారం కాకుండా, కొత్త సంఘటనకు కొత్త ఆధారం ఏర్పడవచ్చు. ఒక రోజు జరిగిన వివాదం పది రోజుల WhatsApp సందేశాలు, ఫేస్‌బుక్ పోస్టులు, వీడియోలు, కౌంటర్ ఫిర్యాదులుగా మారితే, అసలు సమస్య కంటే తరువాతి ప్రవర్తనపైనే ఎక్కువ దర్యాప్తు జరిగే పరిస్థితి రావచ్చు.

4. చట్టపరంగా ముందుకు వెళ్లే విధానం

మొదటి దశ: సంఘటనను రికార్డు చేయడం ఏ తేదీ, సమయం, ప్రదేశంలో ఎవరు ఏ మాటలు మాట్లాడారు, ఎవరెవరు ఉన్నారు, పూర్తి వీడియో/ఆడియో ఉందా, ఇతరులకు ప్రచారం జరిగిందా అనే వివరాలను నమోదు చేయాలి. ఎడిట్ చేసిన చిన్న క్లిప్‌లకు బదులుగా పూర్తి అసలు రికార్డును భద్రపరచాలి.

రెండవ దశ: ఉన్నతాధికారికి వినతి / శాఖాపరమైన ఫిర్యాదు ప్రభుత్వ అధికారి ప్రవర్తనపై సంబంధిత శాఖాధిపతి, కమిషనర్ లేదా తగిన ఉన్నతాధికారికి వాస్తవాలతో కూడిన లిఖిత ఫిర్యాదు ఇవ్వవచ్చు. సంఘటనపై విచారణ, భవిష్యత్తులో గౌరవప్రదమైన ప్రవర్తన, అవసరమైతే శాఖాపరమైన చర్యలను కోరవచ్చు.

మూడవ దశ: పోలీసు ఫిర్యాదు బెదిరింపులు, శాంతిభంగానికి ప్రేరేపించడం, దాడి లేదా ఇతర నేర లక్షణాలు ఉంటే సంబంధిత పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఫిర్యాదు చేయాలి. పోలీసు వారు వర్తించే సెక్షన్లు, నేరం కాగ్నిజబుల్ లేదా నాన్-కాగ్నిజబుల్ అనే విషయాన్ని పరిశీలిస్తారు.

నాలుగవ దశ: స్వీకరణ ఆధారం ఫిర్యాదు కాపీ, తేదీతో కూడిన స్వీకరణ ముద్ర/డైరీ నంబరు, ఈమెయిల్ డెలివరీ ఆధారం లేదా ఇతర అధికారిక రసీదు భద్రపరచాలి. FIR నమోదు అయితే FIR కాపీ పొందాలి. కేవలం ఫిర్యాదు స్వీకరణ నంబరు ఉండటం FIR నమోదు అయినట్లు కాదు.

ఐదవ దశ: అవసరమైతే న్యాయవాది ద్వారా తదుపరి చర్య పోలీసు లేదా శాఖాపరమైన పరిష్కారం సరిపోకపోతే, న్యాయవాది ద్వారా సంబంధిత మేజిస్ట్రేట్, సివిల్ కోర్టు లేదా తగిన సందర్భంలో హైకోర్టును ఆశ్రయించాలా అని పరిశీలించాలి.

పోలీసు ఫిర్యాదు, FIR మరియు మేజిస్ట్రేట్

BNSS సెక్షన్ 173 కాగ్నిజబుల్ నేరాల సమాచారాన్ని నమోదు చేసే విధానానికి సంబంధించినది. ఫిర్యాదును పోలీస్ స్టేషన్ నమోదు చేయకపోతే, సెక్షన్ 173(4) ప్రకారం సంబంధిత పోలీసు సూపరింటెండెంట్‌కు లిఖితంగా పంపే మార్గం ఉంది. తరువాత అవసరమైన సందర్భంలో సెక్షన్ 175(3) ప్రకారం మేజిస్ట్రేట్‌ను అఫిడవిట్‌తో కూడిన దరఖాస్తు ద్వారా ఆశ్రయించే విధానం ఉంది. సుప్రీంకోర్టు జనవరి 2026 తీర్పులో ఈ ముందస్తు SP దరఖాస్తు, అఫిడవిట్ మరియు మేజిస్ట్రేట్ పరిశీలన అవసరాలను వివరించింది.

indiacode.nic.in+1

అయితే BNS 352, సాధారణ BNS 351 బెదిరింపులు మరియు సాధారణ BNS 356 పరువు నష్టం నేరాలు నాన్-కాగ్నిజబుల్, బెయిలబుల్‌గా షెడ్యూల్‌లో వర్గీకరించబడ్డాయి. నాన్-కాగ్నిజబుల్ ఫిర్యాదులో పోలీసులకు మేజిస్ట్రేట్ ఉత్తర్వు లేకుండా సాధారణంగా దర్యాప్తు చేసే అధికారం ఉండదు. అదే సంఘటనలో కాగ్నిజబుల్ నేరం కూడా ఉంటే పరిస్థితి భిన్నంగా ఉండవచ్చు.

cytrain.ncrb.gov.in+1

పరువు నష్టం కేసుకు ప్రత్యేక విధానం

క్రిమినల్ పరువు నష్టం విషయంలో BNSS సెక్షన్ 222 ప్రకారం బాధిత వ్యక్తి ఫిర్యాదు ఆధారంగా కోర్టు కేసును స్వీకరించే ప్రత్యేక విధానం ఉంది. సెక్షన్ 223 ప్రకారం మేజిస్ట్రేట్ ఫిర్యాదుదారుని, సాక్షులను పరిశీలించే విధానం ఉంటుంది. ప్రభుత్వ అధికారి అధికారిక విధుల సందర్భంలో పరువు నష్టం జరిగిందని చెప్పినంత మాత్రాన ప్రభుత్వం స్వయంచాలకంగా ప్రతి కేసును ప్రత్యేకంగా నడపదు; చట్టంలో పేర్కొన్న నిర్దిష్ట ఉన్నత పదవులు/ప్రభుత్వ సేవకుల సందర్భాల్లోని ప్రత్యేక విధానం, సాంక్షన్ అవసరాలు వర్తిస్తాయా అనేది పరిశీలించాలి.

indiacode.nic.in+1

5. లీగల్ నోటీసు తప్పనిసరిగా ఇవ్వాలా?

ప్రతి తిట్ల వివాదంలో లీగల్ నోటీసు ఇవ్వడం తప్పనిసరి కాదు. ప్రతి పోలీసు ఫిర్యాదుకు ముందు నోటీసు అవసరం లేదు. అయితే పరువు నష్టం నిలిపివేయమని కోరడం, తప్పు ప్రచారాన్ని వెనక్కి తీసుకోవడం, క్షమాపణ లేదా సివిల్ పరిహారం వంటి అంశాలకు సంబంధించి న్యాయవాది నోటీసు ఉపయోగకరంగా ఉండవచ్చు.

నోటీసు పంపడం వల్ల ఎదుటివారికి వాస్తవాలను పరిశీలించడానికి, సమాధానం ఇవ్వడానికి లేదా వివాదాన్ని పరిష్కరించడానికి అవకాశం లభించవచ్చు. కానీ నోటీసు అందుకున్న వ్యక్తి తప్పనిసరిగా క్షమాపణ చెప్పాలి అనే చట్టబద్ధ ఫలితం లేదు. నోటీసులో ఆధారంలేని ఆరోపణలు, అవమానకరమైన భాష, “డబ్బు ఇవ్వకపోతే క్రిమినల్ కేసు పెడతాం” వంటి అనుచిత ఒత్తిడి ఉండకూడదు.

6. హైకోర్టులో రిట్ వేస్తే ఏమవుతుంది?

భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 226 ప్రకారం హైకోర్టు ప్రభుత్వ అధికారుల చట్టబద్ధ విధుల అమలు, హక్కుల రక్షణ వంటి అంశాలలో రిట్ ఆదేశాలు ఇవ్వగలదు. కానీ ఇద్దరు వ్యక్తులు ఒకరినొకరు తిట్టుకున్న ప్రతి సందర్భంలో రిట్ పిటిషన్ సాధారణ లేదా మొదటి పరిష్కారం కాదు. క్రిమినల్ ఫిర్యాదు, మేజిస్ట్రేట్ విధానం, సివిల్ పరువు నష్టం వంటి ప్రత్యేక పరిష్కారాలు ఉన్నప్పుడు వాటి అనుకూలతను కోర్టు పరిశీలిస్తుంది.

indiacode.nic.in

ఉదాహరణకు, ప్రభుత్వ అధికారి ప్రవర్తనపై సమగ్ర ఫిర్యాదు ఇచ్చినా సంబంధిత అధికారి చట్టబద్ధ విధిని నిర్వర్తించడం లేదని, లేదా పోలీసు అధికారుల నిష్క్రియతపై చట్టపరమైన ఆధారం ఉందని చూపగలిగితే, తగిన రిట్ ఉపశమనాన్ని న్యాయవాది పరిశీలించవచ్చు. అయితే హైకోర్టు ప్రతి వ్యక్తిగత అవమానానికి నేరుగా శిక్ష విధించే వేదికగా ఉపయోగించబడదు.

రిట్ దాఖలు చేయడానికి ప్రతిసారీ పోలీసు ఫిర్యాదు స్వీకరణ తప్పనిసరి అనే ఒకే నియమం లేదు. కోరే ఉపశమనం, చట్టబద్ధ విధి, ముందుగా చేసిన అభ్యర్థన, ప్రత్యామ్నాయ పరిష్కారాలు మరియు కేసు వాస్తవాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అయినప్పటికీ ముందస్తు వినతి, స్వీకరణ ఆధారం ఉంటే ప్రభుత్వ నిష్క్రియతను నిరూపించడానికి ఉపయోగపడవచ్చు.

7. కేసు ఎంతకాలం పడుతుంది?

చిన్న మాటల వివాదం కూడా పూర్తిస్థాయి వ్యాజ్యంగా మారితే, ఫిర్యాదు, ప్రాథమిక పరిశీలన, నోటీసులు, దర్యాప్తు, చార్జ్‌షీట్ లేదా ప్రైవేట్ కంప్లైంట్, సమన్లు, సాక్షుల విచారణ, వాదనలు, తీర్పు, అప్పీల్ వంటి దశలు రావచ్చు. ప్రతి కేసులో అన్ని దశలు ఉండవు.

ఒక వివాదం పరస్పర చర్చ లేదా క్షమాపణతో కొద్ది రోజుల్లోనే ముగియవచ్చు. సాధారణ ఫిర్యాదు కొన్ని వారాలు లేదా నెలల్లో పరిష్కరించబడవచ్చు. పూర్తి క్రిమినల్ లేదా సివిల్ విచారణకు సంవత్సరాలు పట్టే అవకాశం ఉంది. మూడు సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సమయం పట్టవచ్చని చెప్పడం ఒక ప్రాయోగిక హెచ్చరిక మాత్రమే; కనీసం మూడు సంవత్సరాలు తప్పనిసరిగా పడతాయని చెప్పడం చట్టపరంగా సరికాదు.

ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన అంశం ఉంది: కేసు ముగిసేందుకు మూడు సంవత్సరాలు పట్టవచ్చని భావించి ఫిర్యాదు దాఖలు చేయడానికి మూడు సంవత్సరాలు వేచి ఉండరాదు. BNSSలో కొన్ని నేరాలకు పరిమితి కాల నిబంధనలు ఉన్నాయి; ఆలస్యాన్ని మన్నించే అవకాశాలు కూడా నిర్దిష్ట పరిస్థితుల్లో ఉంటాయి. సివిల్ పరువు నష్టం దావాలకు వేరే లిమిటేషన్ నియమాలు వర్తిస్తాయి. కాబట్టి సంఘటన జరిగిన వెంటనే న్యాయవాది ద్వారా సమయపరిమితిని పరిశీలించాలి.

indiacode.nic.in

8. మూడు సంవత్సరాల పాటు ఎంత ఖర్చు, ఎంత ఇబ్బంది?

కోర్టు ఫీజు ఒక్కటే మొత్తం ఖర్చు కాదు. న్యాయవాది కన్సల్టేషన్, లీగల్ నోటీసు, పిటిషన్ డ్రాఫ్టింగ్, అఫిడవిట్లు, ధ్రువీకరించిన ప్రతులు, టైపింగ్/ప్రింటింగ్, కోర్టు ఫీజులు, ప్రతి హాజరు, ప్రయాణం, సాక్షుల హాజరు, అప్పీళ్లు లేదా అదనపు దరఖాస్తులపై ఖర్చు రావచ్చు. న్యాయవాది ఫీజు నగరం, అనుభవం, కేసు క్లిష్టత, కోర్టు మరియు హాజర్ల సంఖ్యను బట్టి మారుతుంది. కొన్ని వేల రూపాయలతో ప్రారంభమైన వివాదం, దీర్ఘకాలిక విచారణ లేదా బహుళ కేసుల వల్ల లక్షల రూపాయల వరకు చేరే అవకాశముంది; ఇది అధికారిక ఫీజు అంచనా కాదు.

పోలీసు స్టేషన్‌కు పలుమార్లు వెళ్లడం, స్టేట్‌మెంట్లు ఇవ్వడం, సాక్షులను తీసుకురావడం, కోర్టు తేదీలకు హాజరవడం, ఉద్యోగం/వ్యాపారానికి సెలవులు తీసుకోవడం వంటి పరోక్ష ఖర్చులు కూడా ఉంటాయి. పోలీసుల సమయం, కోర్టు సమయం ప్రజా వనరులు; అవసరమైన నిజమైన నేర ఫిర్యాదులను మాత్రం ఖర్చు కారణంగా ఆపకూడదు. కానీ కేవలం ప్రతీకారం కోసం పునరావృతంగా ఫిర్యాదులు చేయడం సమాజానికి, ఇరువర్గాలకు నష్టం కలిగించవచ్చు.

9. కేసు నడుస్తుండగా ఇరువర్గాలు రాజీ పడితే?

మాటల వివాదానికి సంబంధించిన కొన్ని నేరాలు చట్టప్రకారం రాజీ చేసుకోదగినవి (compoundable). BNSS సెక్షన్ 359 ప్రకారం BNS 351(2), 351(3), 352 మరియు సాధారణ పరువు నష్టం వంటి నిర్దిష్ట నేరాలకు సంబంధించి, చట్టంలో పేర్కొన్న బాధిత వ్యక్తి రాజీ చేయవచ్చు; కొన్ని సందర్భాల్లో కోర్టు అనుమతి అవసరం. సరైన విధంగా కంపౌండింగ్ జరిగితే దాని చట్టబద్ధ ప్రభావం నిందితుడి నిర్దోష విముక్తితో సమానంగా ఉంటుంది.

cytrain.ncrb.gov.in

అయితే ప్రతి నేరం రాజీతో ముగియదు. తీవ్రమైన దాడులు, ఇతర నాన్-కంపౌండబుల్ నేరాలు ఉంటే, “మేము రాజీ పడ్డాము” అని రాసుకున్నంత మాత్రాన కేసు స్వయంచాలకంగా మూసివేయబడదు. అవసరమైతే కోర్టు అనుమతి, ప్రాసిక్యూషన్ విధానం లేదా హైకోర్టు చట్టబద్ధ అధికారాల పరిశీలన అవసరం కావచ్చు.

ఇరువర్గాలు నిజంగా సమస్యను పరిష్కరించుకోవాలనుకుంటే, న్యాయవాది సమక్షంలో జరిగిన విషయాలను అంగీకరించే పరిమితిలో, భవిష్యత్తులో పరస్పర అవమానాలు/బెదిరింపులు చేయబోమని, తప్పుడు ప్రచారం నిలిపివేస్తామని, పెండింగ్ కేసులను చట్టప్రకారం పరిష్కరించుకుంటామని రాతపూర్వకంగా ఒప్పుకోవచ్చు. కానీ నిజమైన నేరాన్ని దాచిపెట్టేలా లేదా సాక్ష్యాలను నాశనం చేసేలా రాజీ ఉండకూడదు.

10. కేసు నడుస్తుండగా ఎవరో మరణిస్తే?

“తిట్టుకున్న వ్యక్తి చనిపోతే కేసు ఆటోమేటిక్‌గా ముగిసిపోతుంది” అనేది సరైన చట్టపరమైన నియమం కాదు. మరణించిన వ్యక్తి ఫిర్యాదుదారా, నిందితుడా, సాక్షినా, ఏ రకమైన కేసు నడుస్తోంది అనే అంశాలపై పరిణామం ఆధారపడి ఉంటుంది.

ప్రైవేట్ కంప్లైంట్ ఆధారంగా నడిచే సమన్లు కేసులో ఫిర్యాదుదారుడు హాజరు కాకపోవడం లేదా మరణించడం గురించి BNSS సెక్షన్ 279 ప్రత్యేక విధానం కల్పిస్తుంది. కోర్టు హాజరు అవసరమా, న్యాయవాది ద్వారా కొనసాగించవచ్చా, చట్టబద్ధ ప్రతినిధి పాత్ర ఉందా వంటి అంశాలను పరిశీలించి తగిన నిర్ణయం తీసుకుంటుంది.

indiacode.nic.in

BNSS సెక్షన్ 359(4)(b) ప్రకారం రాజీ చేసుకునే హక్కు ఉన్న వ్యక్తి మరణిస్తే, ఆయన చట్టబద్ధ ప్రతినిధి కోర్టు అనుమతితో రాజీ చేయగల సందర్భాలు ఉన్నాయి. సివిల్ కేసులలో హక్కు చట్టపరంగా కొనసాగుతుందా అనే అంశాన్ని బట్టి వారసుల ద్వారా proceedings కొనసాగవచ్చు. నిందితుడు మరణించినప్పుడు క్రిమినల్ proceedingsపై వేరే నియమాలు వర్తిస్తాయి. కాబట్టి మరణం జరిగిన వెంటనే కేసు రకం, దశ, సంబంధిత ఉత్తర్వులను న్యాయవాది పరిశీలించాలి.

cytrain.ncrb.gov.in

11. అవమానం జరిగినప్పుడు మనం ఎలా ఉండాలి?

అవమానాన్ని మౌనంగా భరించాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ ప్రతిస్పందన గౌరవప్రదంగా, చట్టబద్ధంగా ఉండాలి. “మీరు ఉపయోగించిన భాష అభ్యంతరకరంగా ఉంది. దయచేసి గౌరవంగా మాట్లాడండి. ఈ విషయాన్ని అవసరమైతే సంబంధిత అధికారికి లిఖితపూర్వకంగా తెలియజేస్తాము” అని చెప్పి ఆ సంభాషణను ముగించవచ్చు.

మనవైపు నుంచి కూడా అవమానకరమైన భాష ఉపయోగించబడితే, దానిని సమర్థించకుండా అంగీకరించడం మంచిది. అవసరమైతే మన మాటలను వెనక్కి తీసుకొని, భవిష్యత్తులో అలాంటి భాష ఉపయోగించబోమని తెలియజేయవచ్చు. దీనివల్ల ఎదుటివారి తప్పును సమర్థించినట్లు కాదు; మన ప్రవర్తనకు మనమే బాధ్యత వహించినట్లు అవుతుంది.

అధికారిపై ఉన్న అసలు ఫిర్యాదు నిజమైతే, దానిని ఆధారాలతో కొనసాగించవచ్చు. వ్యక్తిగత దూషణ, పరువు నష్టం, బెదిరింపులను మాత్రం నిలిపివేయాలి.

12. రోజూ కోపం, ద్వేషం పెంచుకుంటూ పోతే చివరికి ఏమవుతుంది?

ఒక మాటకు మరో మాట, ఒక వీడియోకు మరో వీడియో, ఒక ఫిర్యాదుకు మరో కౌంటర్ ఫిర్యాదు చేస్తూ పోతే అసలు సమస్య పక్కకు వెళ్లిపోతుంది. ఇరువర్గాల సమయం, డబ్బు, ఆరోగ్యం, కుటుంబ ప్రశాంతత, ఉద్యోగం లేదా వ్యాపారం దెబ్బతినవచ్చు. స్నేహితులు కూడా వర్గాలుగా విడిపోవచ్చు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత ఇరువర్గాలు రాజీ పడినా, అప్పటివరకు జరిగిన ఖర్చు, కోల్పోయిన సమయం తిరిగి రాకపోవచ్చు.

చట్టం అన్యాయాన్ని సరిదిద్దడానికి ఉపయోగించాలి; వ్యక్తిగత ద్వేషాన్ని కొనసాగించడానికి కాదు. నిజమైన బెదిరింపు, దాడి, తీవ్రమైన అవమానం లేదా అధికార దుర్వినియోగం ఉంటే తగిన చట్టబద్ధ చర్య తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలి. కానీ కేవలం పరస్పర మాటల వివాదం అయితే, మొదట ఆధారాలను భద్రపరచి, గౌరవప్రదమైన చర్చ, మధ్యవర్తిత్వం లేదా తగిన శాఖాపరమైన ఫిర్యాదు ద్వారా పరిష్కారం సాధ్యమా అని పరిశీలించడం మంచిది.

సమాజానికి పంపించదగిన ముగింపు సందేశం

Edit

అయ్యా, ఒకరు మనలను అవమానించారని మనం కూడా ప్రతిగా అవమానకరమైన భాష ఉపయోగిస్తే, సమస్య అక్కడితో ముగియదు. ఒకరి తప్పు మరొకరి తప్పును సమర్థించదు. ప్రభుత్వ అధికారి అయినా, సాధారణ పౌరుడు అయినా ప్రతి ఒక్కరూ గౌరవప్రదంగా ప్రవర్తించాలి.

నిజంగా అన్యాయం జరిగితే ఆధారాలు సేకరించి, సంబంధిత అధికారికి లిఖితపూర్వక ఫిర్యాదు చేసి, అవసరమైతే పోలీసు లేదా న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించవచ్చు. అయితే ప్రతి మాటల వివాదానికి హైకోర్టు రిట్ వేయడం అవసరం కాదు. చట్టబద్ధంగా ఏ పరిష్కారం సరైనదో న్యాయవాది పరిశీలించాలి.

ఒకసారి కేసు ప్రారంభమైతే నోటీసులు, ఫిర్యాదులు, దర్యాప్తు, కోర్టు హాజర్లు, సాక్ష్యాలు, న్యాయవాది ఫీజులు, ప్రయాణాలు, అప్పీళ్లు వంటి అనేక దశలు రావచ్చు. కొన్ని కేసులు త్వరగా ముగిసినా, మరికొన్ని మూడు సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం కొనసాగవచ్చు. ఈలోగా ఇరువర్గాలు రాజీ పడవచ్చు, పరిస్థితులు మారవచ్చు, దురదృష్టవశాత్తు ఎవరికైనా మరణం సంభవించవచ్చు. అయినప్పటికీ అప్పటివరకు కోల్పోయిన సమయం, ఖర్చు, మనశ్శాంతి తిరిగి రావు.

అందువల్ల మనం కోపంతో కాకుండా వివేకంతో వ్యవహరించాలి. మనవైపు నుంచి కూడా తప్పు మాటలు వచ్చి ఉంటే వాటిని వెనక్కి తీసుకోవడానికి వెనుకాడకూడదు. అదే సమయంలో మనకు జరిగిన అన్యాయాన్ని చట్టబద్ధంగా ప్రశ్నించే హక్కును వదులుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.

వ్యక్తిగత దూషణలను నిలిపివేసి, అసలు సమస్యపై ఆధారాలతో చర్చిద్దాం. పరిష్కారం సాధ్యమైతే గౌరవప్రదంగా రాజీ పడదాం. పరిష్కారం సాధ్యం కాకపోతే, అనవసరమైన కౌంటర్ దూషణలు లేకుండా న్యాయపరమైన మార్గంలో ముందుకు వెళ్దాం.

మన సమాజానికి అవసరమైనది రోజువారీ గొడవలు కాదు; పరస్పర గౌరవం, బాధ్యత, ఐక్యత మరియు సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం.

GIRI PRASAD SARMA